Przed pierwszą sesją
Ile sesji HBOT potrzeba: plan zależy od wskazania, nie od uniwersalnego pakietu
Nie ma jednej liczby sesji dobrej dla każdego pacjenta. Inny plan stosuje się w zatruciu tlenkiem węgla, inny przy ranach przewlekłych, a jeszcze inny w badaniach nad objawami po COVID-19. Liczbę zabiegów trzeba powiązać z celem i kontrolą efektu.
W skrócie
- Typowa sesja kliniczna trwa około 90-120 minut, a w wielu wskazaniach stosuje się ciśnienia około 2,0-2,5 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego.
- Przy ranach cukrzycowych badanie Löndahla zakładało 40 sesji przez 8 tygodni; pełne wygojenie po roku osiągnęło 52% pacjentów w grupie HBOT i 29% w grupie placebo.
- W badaniu post-COVID Zilberman-Itskovich zastosowano 40 sesji, 5 razy w tygodniu, po 90 minut przy 2 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego z przerwami powietrznymi.
- Pierwszy etap terapii powinien mieć punkt kontroli: zdjęcie rany, skalę bólu, test funkcji, wynik badania albo opis objawu.
Spis treści
Pytanie o liczbę sesji brzmi prosto, ale bez rozpoznania prowadzi do złej decyzji. Pacjent powinien zapytać nie tylko „ile?”, lecz także „po czym poznamy, że kontynuacja ma sens?”. Wtedy plan przestaje być pakietem, a zaczyna być terapią z punktem kontrolnym.
Dlaczego nie ma jednej liczby sesji
HBOT działa jako procedura medyczna przypisana do wskazania. W stanach ostrych liczy się szybka decyzja i krótszy schemat, a przy problemach przewlekłych zespół zwykle planuje serię i ocenę po kilku tygodniach.
UHMS, czyli amerykańskie towarzystwo medycyny podwodnej i hiperbarycznej podaje, że naukowo wspierane terapie prowadzi się zwykle przy 1,9-3,0 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego, a wiele schorzeń wymaga codziennych sesji przez kilka tygodni. To nadal wymaga sprawdzenia, czy każdy pacjent powinien dostać ten sam plan.
Przykłady z badań klinicznych
| Obszar | Badanie | Schemat | Wynik lub cel oceny |
|---|---|---|---|
| Stopa cukrzycowa | Löndahl 2010, n=94 | 40 sesji przez 8 tygodni, 2,5 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego | Pełne wygojenie po roku: 52% w grupie HBOT vs 29% w placebo |
| Objawy po COVID-19 | Zilberman-Itskovich 2022, n=73 | 40 sesji, 5 dni w tygodniu, 90 minut, 2 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego | Ocena funkcji poznawczych i objawów w badaniu sham-control, czyli badanie z procedurą pozorowaną |
| Praktyka kliniczna ran | Przegląd Löndahl 2012 | Najczęściej 30-40 sesji po 90-120 minut | Autor podkreśla dobór pacjentów i kryteria rozpoczęcia oraz zakończenia terapii |
Kiedy sprawdzić, czy kontynuować
Kontrola powinna wynikać ze wskazania. Przy ranie mierz powierzchnię i dokumentuj zdjęcia. Przy bólu lub zmęczeniu użyj skali objawów. Przy wskazaniu pilnym decyzja należy do zespołu prowadzącego.
Nie oceniaj po samym samopoczuciu
Subiektywna poprawa bywa ważna, ale potrzebuje miernika ustalonego przed serią. Bez punktu wyjścia pacjent i zespół nie wiedzą, czy wynik uzasadnia kolejne sesje.
Pytania przed zakupem pakietu
- Jakie wskazanie uzasadnia serię?
- Ile sesji obejmuje pierwszy etap, zanim zdecydujemy o kontynuacji?
- Jaki miernik porównamy przed i po serii?
- Co spowoduje przerwanie, zmianę ciśnienia albo konsultację lekarską?
Co naprawdę badano w przykładach liczby sesji
Löndahl 2010: przewlekłe owrzodzenia stopy cukrzycowej
pełne wygojenie po roku u 25/48 pacjentów w grupie HBOT i 12/42 w grupie placebo. Było to randomizowane badanie z grupą placebo, 94 pacjentów. Do badania włączono pacjentów z owrzodzeniami poniżej kostki trwającymi co najmniej 3 miesiące. Protokół obejmował 40 sesji przez 8 tygodni, 5 dni w tygodniu, 2,5 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego.
Zilberman-Itskovich 2022: objawy po COVID-19
Badanie porównywało HBOT z procedurą pozorowaną, dlatego protokół 40 sesji należy czytać razem z wynikiem i populacją badania. W badaniu uczestniczyli 73 dorosłych z objawami utrzymującymi się co najmniej 3 miesiące po COVID-19. Protokół obejmował 40 sesji, 90 minut, 2 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego, 100% tlenu przez maskę z przerwami powietrznymi.
to nie jest dowód na uniwersalny schemat dla każdego objawu ani dla każdego pacjenta.
Jak ustalić sensowny pierwszy etap
Poproś o plan etapowy. Pierwszy etap może obejmować kilka, kilkanaście albo kilkadziesiąt sesji zależnie od wskazania, ale zawsze powinien kończyć się oceną. Bez niej łatwo przedłużać terapię tylko dlatego, że pakiet jeszcze trwa.
- Nazwij główny problem jednym zdaniem.
- Wybierz miernik: zdjęcie, rozmiar rany, skala bólu, test wysiłkowy, dziennik objawów lub wynik badania.
- Ustal termin kontroli przed startem.
- Zapisz objawy alarmowe: ból ucha, duszność, zawroty głowy, lęk, objawy hipoglikemii.
Powiązane strony Omega-3
Disclaimer medyczny
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej, diagnostyki ani indywidualnej kwalifikacji do HBOT.
Źródła i bibliografia
- Undersea and Hyperbaric Medical Society (2020). Indications for Hyperbaric Oxygen Therapy. UHMS Featured Resources. Link do źródła — Definicja HBOT, typowe ciśnienia i wskazania kliniczne.
- Löndahl M. i wsp. (2010). Hyperbaric Oxygen Therapy Facilitates Healing of Chronic Foot Ulcers in Patients With Diabetes. Diabetes Care. Link do źródła — RCT w przewlekłych owrzodzeniach stopy cukrzycowej, 40 sesji.
- Löndahl M. (2012). Hyperbaric oxygen therapy as treatment of diabetic foot ulcers. Diabetes/Metabolism Research and Reviews. Link do źródła — Przegląd praktycznych zakresów 30-40 sesji po 90-120 minut.
- Zilberman-Itskovich S. i wsp. (2022). Hyperbaric oxygen therapy improves neurocognitive functions and symptoms of post-COVID condition. Scientific Reports. Link do źródła — Randomizowane badanie sham-control, 73 dorosłych i 40 sesji.
Plan terapii
Ustal pierwszy etap i punkt kontroli
Przed serią zapytaj o wskazanie, liczbę sesji, miernik efektu i objawy alarmowe. Plan powinien być dopasowany do problemu, nie do gotowego pakietu.
