HBOT przed ekstrakcją zęba po radioterapii żuchwy: kiedy pytać chirurga

Ryzyko zależy od dawki promieniowania w okolicy żuchwy, czasu od radioterapii, lokalizacji zęba, stanu kości, chorób współistniejących, palenia, higieny i rozległości zabiegu. Bez tych danych rozmowa o HBOT jest zbyt ogólna.

Jeżeli jest już odsłonięta kość, przetoka, zakażenie, silny ból albo niegojąca się rana, problem nie dotyczy zwykłej profilaktyki przed ekstrakcją. Wtedy potrzebna jest ocena leczenia ORN.

Starsze badanie Marx 1985 było ważne historycznie i wspierało profilaktykę HBOT. Od tego czasu zmieniły się techniki radioterapii, chirurgia, antybiotykoterapia i standardy stomatologiczne. Dlatego nowsze HOPON 2019 jest konieczne do uczciwego bilansu.

HOPON nie potwierdził rutynowej przewagi HBOT dla wszystkich pacjentów przed zabiegami dentoalveolarnymi. To nie znaczy, że HBOT nigdy nie ma miejsca; znaczy, że decyzja musi być indywidualna, a nie automatyczna.

Plan powinien określać, czy ząb da się leczyć zachowawczo, czy ekstrakcja jest konieczna, jak będzie zabezpieczona rana, czy potrzebne są antybiotyki, jaki obraz kości pokazuje pantomogram lub CBCT i jak będzie monitorowane gojenie.

Marx 1985 porównał HBOT z profilaktyką penicyliną przed ekstrakcjami w napromienionej żuchwie. ORN wystąpiła u 2/37 pacjentów z HBOT i 11/37 pacjentów w grupie penicyliny. Ten wynik przez lata wspierał protokoły profilaktyczne.

HOPON/Shaw 2019 było nowoczesnym badaniem fazy 3 u pacjentów po radioterapii żuchwy przed zabiegami dentoalveolarnymi. Randomizowano 144 pacjentów, a ocenę punktu końcowego przeprowadzono u 100 osób. ORN po 6 miesiącach wystąpiła u 6.4% pacjentów w grupie HBOT i 5.7% w grupie kontrolnej, więc nie potwierdzono rutynowej przewagi HBOT.

• Opis radioterapii głowy i szyi: data, okolica, dawka całkowita i dawka w rejonie żuchwy, jeśli jest dostępna.
• Plan chirurga lub stomatologa: który ząb, dlaczego ekstrakcja, czy możliwe jest leczenie zachowawcze.
• Obrazowanie: pantomogram, CBCT lub inne badanie zalecone przez chirurga.
• Informacje o odsłoniętej kości, bólu, zakażeniu, przetoce, antybiotykach, paleniu, cukrzycy, lekach przeciwkrzepliwych i gojeniu po wcześniejszych zabiegach.

Marx R.E. 1985

ORN wystąpiła u 2/37 pacjentów z HBOT oraz 11/37 pacjentów z profilaktyką penicyliną. Było to randomizowane badanie profilaktyki ORN po ekstrakcji w napromienionej żuchwie.

wynik historycznie wspierał protokoły profilaktyczne.

standard radioterapii, stomatologii i chirurgii zmienił się od lat 80., więc wynik trzeba zestawić z nowszymi danymi.

Shaw R.J. 2019

ORN po 6 miesiącach wystąpiła u 3/47 pacjentów w grupie HBOT i 3/53 pacjentów w grupie kontrolnej, czyli 6.4% vs 5.7%. Było to randomizowane badanie fazy 3; 144 pacjentów po radioterapii żuchwy przydzielono do grup, a punkt końcowy oceniono u 100 osób. W grupie HBOT stosowano 30 ekspozycji przy 2.4 ATA, czyli ciśnienie w komorze względem normalnego ciśnienia atmosferycznego przez 80-90 minut, zwykle 20 przed zabiegiem i 10 po zabiegu.

nowsze dane nie wspierają rutynowej profilaktyki HBOT dla każdego pacjenta; decyzja powinna należeć do zespołu prowadzącego.

Najpierw zapytaj chirurga, czy ekstrakcja jest konieczna i jakie jest indywidualne ryzyko ORN. Dopiero potem ustala się, czy HBOT jest potrzebna jako profilaktyka, czy wystarczy inny plan zabezpieczenia zabiegu.

1. Zabierz opis radioterapii i dawkę w rejonie żuchwy.
2. Zabierz plan ekstrakcji i obrazowanie.
3. Ustal, jak będzie oceniane gojenie rany po zabiegu.
4. Zapytaj, dlaczego w Twoim przypadku HBOT jest albo nie jest rekomendowana.